টিউটোরিয়াল / গাইডলাইন অ্যান্ড্রয়েড অ্যাপ ডাউনলোড
Google Play
GET IT ON Google Play
StudyClub - স্মার্ট স্টাডি প্ল্যাটফর্ম
মেনু
Self Tracker
Messenger
Question Bank
Study User Report
Session Report
To do list Report
Study Leaderboard
Screen Time Leaderboard
Public Dashboard
Quiz Creator
Quiz Leaderboard
হোম
Profile
About
Tutorials
থিম নির্বাচন

আপনার পছন্দের থিম বেছে নিন।

θ = π/20 হলে cot θ. cot 3θ... cot 19θ =?

A. 1
B. -1
C. 2
D. 3
সঠিক উত্তরঃ B. -1
Explanation:

Another Explanation (5): এখানে, \( \theta = \frac{\pi}{20} \) হলে, \( \cot \theta \cdot \cot 3\theta \cdot \cot 5\theta \cdots \cot 19\theta \) এর মান নির্ণয় করতে হবে। আমরা জানি, \(\cot(n\theta)\) এর গুণফল আকারের রাশি থাকলে, সেটিকে সাইন এবং কোসাইন এর মাধ্যমে প্রকাশ করে সহজে সমাধান করা যায়। প্রথমে রাশিটিকে এভাবে লিখি: \[ P = \cot \theta \cdot \cot 3\theta \cdot \cot 5\theta \cdots \cot 19\theta = \prod_{k=1}^{10} \cot((2k-1)\theta) \] এখানে, \( \theta = \frac{\pi}{20} \) সুতরাং, \[ P = \prod_{k=1}^{10} \cot\left((2k-1)\frac{\pi}{20}\right) \] এখন, আমরা \(\cot\) কে \(\frac{\cos}{\sin}\) আকারে লিখি: \[ P = \prod_{k=1}^{10} \frac{\cos\left((2k-1)\frac{\pi}{20}\right)}{\sin\left((2k-1)\frac{\pi}{20}\right)} \] আমরা জানি, \(\sin x = \cos\left(\frac{\pi}{2} - x\right)\)। সুতরাং, \(\sin\left((2k-1)\frac{\pi}{20}\right) = \cos\left(\frac{\pi}{2} - (2k-1)\frac{\pi}{20}\right) = \cos\left(\frac{10\pi - (2k-1)\pi}{20}\right) = \cos\left(\frac{(11-2k)\pi}{20}\right)\) এখন, k এর মানগুলো বসালে পাই: k = 1 হলে, \(\cos\left(\frac{9\pi}{20}\right)\) k = 2 হলে, \(\cos\left(\frac{7\pi}{20}\right)\) k = 3 হলে, \(\cos\left(\frac{5\pi}{20}\right)\) k = 4 হলে, \(\cos\left(\frac{3\pi}{20}\right)\) k = 5 হলে, \(\cos\left(\frac{\pi}{20}\right)\) k = 6 হলে, \(\cos\left(\frac{-\pi}{20}\right) = \cos\left(\frac{\pi}{20}\right)\) k = 7 হলে, \(\cos\left(\frac{-3\pi}{20}\right) = \cos\left(\frac{3\pi}{20}\right)\) k = 8 হলে, \(\cos\left(\frac{-5\pi}{20}\right) = \cos\left(\frac{5\pi}{20}\right)\) k = 9 হলে, \(\cos\left(\frac{-7\pi}{20}\right) = \cos\left(\frac{7\pi}{20}\right)\) k = 10 হলে, \(\cos\left(\frac{-9\pi}{20}\right) = \cos\left(\frac{9\pi}{20}\right)\) তাহলে, \[ P = \frac{\cos\left(\frac{\pi}{20}\right) \cos\left(\frac{3\pi}{20}\right) \cos\left(\frac{5\pi}{20}\right) \cdots \cos\left(\frac{19\pi}{20}\right)}{\cos\left(\frac{9\pi}{20}\right) \cos\left(\frac{7\pi}{20}\right) \cos\left(\frac{5\pi}{20}\right) \cdots \cos\left(\frac{\pi}{20}\right)} \] এখানে, লবের \(\cos\) এবং হরের \(\cos\) কাটাকাটি যায়। 🤔 এখন অন্যভাবে দেখা যাক, আমরা জানি, \[ \prod_{k=1}^{n-1} \sin\left(\frac{k\pi}{n}\right) = \frac{n}{2^{n-1}} \] তাহলে, \[ \prod_{k=1}^{9} \sin\left(\frac{k\pi}{10}\right) = \frac{10}{2^9} \] আবার, \( \sin(\pi - x) = \sin x \) এই সূত্র ব্যবহার করে পাই, \( \cot \theta \cdot \cot 3\theta \cdot \cot 5\theta \cdot \cot 7\theta \cdot \cot 9\theta = 1 \) 😎 সুতরাং, \( \cot \frac{\pi}{20} \cdot \cot \frac{3\pi}{20} \cdot \cot \frac{5\pi}{20} \cdot \cot \frac{7\pi}{20} \cdot \cot \frac{9\pi}{20} = 1 \) এবং \( \cot \frac{11\pi}{20} \cdot \cot \frac{13\pi}{20} \cdot \cot \frac{15\pi}{20} \cdot \cot \frac{17\pi}{20} \cdot \cot \frac{19\pi}{20} = 1 \) হবে। এখন, যেহেতু \(\cot(\pi - x) = -\cot x \), তাই শেষ পাঁচটি পদের প্রত্যেকটি ঋণাত্মক হবে। সুতরাং, এদের গুণফল -1 হবে। 🤯 অতএব, পুরো গুণফলটি -1 হবে। 🎉